Müzik şeylerinin peşinde koşarken bol bol milliyetçi kapışmaya denk geliyorum YouTube yorumlarında, Wikipedia “discussion” sayfalarında. Toplasam aslında, ne kadar çarpıcı olur, dünyanın dört bir yanında aynı türden didişmelerin yaşandığını görmek, “bizim x milletiyle olan özel derdimiz” zannedilen şeylerin, aslında ne kadar tipik olduğunu göstermek. Bi uyanmaya sebep olur mu bilemiyorum, sebep olacak şekilde sunmak lazım, uğraşmak lazım.
Nedir Türkçe’si bu Vlach kelimesinin, bilen var mı?
The relative isolation of the Vlachs has permitted the survival of various pre-Christian religious customs and beliefs that are frowned upon by the Orthodox Church. Vlach magic rituals are well known across Serbia.
Neymiş bunlar diye baktım, ordan oraya karman çorman harika şeyler çıkayazdı, ama bıraktım yarıda…
Birincisindeki ses (”bird of prey” diyen) de Jim Morrison’ın.
Vera Hall, Alabama Women’s Hall of Fame‘de yerini almış bir kadın şarkıcı imiş. Gidip duruyorum Alabama’ya, uğrarım belki dedim, ama benim gittiğim yerlerden uzakmış epey…
Bir de gençten, Kemal Alaçayır diye bir çocuğun yorumu:
Başka bir videoda geceler boyunca uğraştığını anlatıyor Ali Ekber Çiçek besteyle.
Türküdeki sözler şöyle:
On dört bin yıl gezdim pervanelikte
Sıtkı ismin buldum divanelikte
İçtim şarabını mestanelikte
Kırkların ceminde dara düş oldum
Kırkların ceminde dara düş oldum
Kırkların ceminde haydar haydar… dara düş oldum
Güruh-u naci’ye özümü kattım
İnsan sıfatından çok geldim gittim
Bülbül oldum firdevs bağında öttüm
Bir zaman gül için zara düş oldum
Bir zaman gül için zara düş oldum
Bir zaman gül için haydar haydar… zara düş oldum
Aranırken şöyle bir sayfa buldum. Burada dediğine göre, “Pervane” diye de bilinen, Aşık Sıtkı Baba’nınmış sözler. Türkünün şiirin aslına sadık olmadığını da söylüyor. On dört bin de aslında on dört, diyor…
John Berger, Ways of seeing (Görme biçimleri) adlı kitabında bi yerde Van Gogh’un bi resmini gösteriyor, buna dikkatle bakın, diyerek.
Sonra sayfayı çeviriyorsun,
Bu, Van Gogh’un intihar etmeden önce yaptığı son resimdi. Şimdi gidin, bir daha bakın,
gibi bir şey diyor.
Demin bi Mozart bişeyine denk geldim. Önceden de dinlemiştim ama adı nedir bilmiyordum, öğrenince açtım Wikipedia’dan baktım. Şöyle diyor,
Written around the time of the death of Mozart’s mother, it is the darkest of his piano sonatas. The last movement in particular has an obsessive, haunted quality about it, heightened near the end by the interruption of the relentless drive to the conclusion by repeated and chilling quiet falling passages.
Hiç fark etmemiştim ben böyle “haunted quality”ler felan dinlediğim bölümde. Bunu okuyunca, lan lan deyip açtım bi daha dinledim. Son bölümü de buldum, baktım, daha bi öyle geldi, ama o gözle dinleyince değişiyor tabi insanın bakışı. Siz de bakın bakalım:
Birinci bölümün atlı kovalayan bi yorumu da, şurada.
Geçen hipnoz, kontrol, kandırma, sihirbazlık vb. hakkında enteresan bi yorum okudum, o geliyor aklıma bunları düşününce.
One of my absolute idols was in town for a show, and I had the privilege of driving him around and talking magic with him for two whole days. We’ll just call him The Magi–99% of you wouldn’t recognize his name anyway, and the 1% of you who did would accuse me of name-dropping–but he’s about the only reason I believe in hypnotism and NLP on any level. Seeing one of his increasingly rare shows is one of the true highlights of my life.
A few other great performers were in town as well to see his show, and on his last night they went out to dinner at a Mexican place where they could sit around for hours and shoot the shit. I was invited along, even though I had no business even refilling their water glasses, much less listening in on their conversation.
A waitress brought us some chips and guacamole. The Magi is from the Southwest, and when he took the first bite he made a face. “How odd,” he said. “They put wasabi in their guacamole.”
What? We all tried it and The Magi pointed it out: “You can’t quite taste it, but it’s there…in the background, that sharp, pungent taste of wasabi.” (These aren’t his exact words, which I would never reveal even if I could remember them.)
And he was right: there was a definite zing of wasabi in their guacamole. In fact, the more he described the taste of the horseradish, the more obvious it became. And, hey, it wasn’t just a little wasabi…it was a lot. Holy shit, this was just a bowl of wasabi!
It hit all us almost at the same time…looking at each other’s gasping, sweating faces, we realized at once that, by describing the taste of wasabi in a certain way, The Magi had conjoured the sensation of eating a big bowl of the stuff.
“This isn’t wasabi,” I was able to choke out, even as the very real taste of wasabi flooded my throat.
The Magi smiled over at me, resembling nothing so much as a slightly devious Santa Claus. “Are you sure? It certainly looks like you just ate a bunch of wasabi.” He picked up some silverware and got a heaping spoonful of guacamole:
“Here, wash it down with some ice cream…”
Yani yalandır, yoktur bu resimlerin müziklerin içinde öyle hisler, gaza getiriyolar ondan gördüğünü zannediyon demek için yapmadım da bu alıntıyı, belki daha başka örneklerde, artistik bi eleştirmen yorumuyla gaza gelip eleştirmenin uydurmasyonlarını gerçek zannetmek gayet mümkün olabilir demek için yaptım.
Bu arada Van Gogh’un mektuplarının toplandığı bi kitap aldım geçen, arada bi göz atıyorum, etkileyici epey.
(Tabi Van Gogh olayına asıl benzeyecek olan, Mozart’ın bitiremeden öldüğü Requiem olurdu herhalde. Bir dakikalık bir parça:
Şurada, sayfanın içinde Kim Bilir yazan yerin orda play düğmesi var. (Arkadaşlar “Şarkı Şikayet Geldiği Takdirde Kaldırılacaktır.” diyerek etik duruşlarını da sergilemişler.)
Glenn Gould Beethoven çalsa fanfinfon falan demiştim ya, Gould’un Beethoven’a giriştiği bi video buldum. 1:00′dan 2:30′a…
Şu Mozart’a girişmesini de (aslında ne tür şeyler söyleyeceğini biraz tahmin etmekle birlikte) çok merak ediyorum. (Bu yukarıdaki söyleşiden diğer videoları da tavsiye ederim, Bach’a, füg olayına, nasıl içinden gelerek methiye düzüyor, görmeye değer.)
Yarına iş yetiştirmem gerekiyor, çok belli oluyor mu?
Doină diye bir müzik türü varmış, bikaç örneğini dinleyince şaşkına döndüm, çok acayip bir şey. Asya’nın bilmemneresinden bir şey deseler belki şaşmazdım ama, Romanya’da ne arıyor bu? Asya’yı masyayı çok bildiğimden de değil tabi.
İkisinden de dinleyin bak, birazcık, en azından:
İkincisine direkt Hint malı demek istiyorum.
Robert Garfias’ın doină sayfası var, ama umduğum kadar bilgi yok. Aslında iyi ki yok, bakarsın düşerim lan ben bunun peşine :)
Roll’un o minik alıntılarında görmüştüm galiba, “Yeni ölmüş bir adamin nefesinin, şişirdiği balonun içinde durmasi, ne acayip şey”, gibi bir şey diyordu, Çetin Altan’dı galiba.
Şunu seyrederken böyle hislerle doldum… 1910′da, o mekanik kayıt cihazlarıyla (hani Red Kit’teki piyanolar?), doğrudan piyanoya yapılmış bir kayıt. Daha nispeten de yeni bir icatmış, anladığım kadarıyla.
Neden bunda öyle hissediyon da daha modern tekniklerle yapılmış kayıtları dinlerken hissetmiyon derseniz, çok da mantıklı bir cevabım yok herhalde…
Sıkılırsanız 3. dakkaya ileri alın, ordan itibaren seyredin, toplu halde kaptırıyorlar. Beyaz arkadaş albinoymuş, çok ünlüymüş. Solosu da acayip zaten…
Enstrümanlar: Mridangam, ghatam, kanjira:
It is widely believed that the tabla, the mridangam’s North Indian musical counterpart, was first constructed by splitting a mridangam in half.
Although the ghatam is the same shape as an ordinary Indian domestic clay pot, it is made specifically to be played as an instrument, the tone of the pot must be good and the walls should be of even thickness all around to produce an even tone.
Normally, without tuning, [the kanjira] has a very high pitched sound. To get a good bass sound, the performer reduces the tension of the drumhead by sprinkling water on the inside of the instrument. This process may have to be repeated during a concert to maintain a good sound. [...] Performers typically carry a couple of kanjiras so that they can keep at least one in perfectly tuned condition at any given time.
Şimdi züppelik olacak bu diyeceğim belki, ama hafta sonuna denk gelse atlayıp giderdim be…
How Mozart Became a Bad Composer, Glenn Gould’s controversial 1968 program for American Public Television, will be screened to the public for the first time. The film is part of a special evening called Rediscovering Glenn Gould, to be held at The Paley Center for Media at 6:00 PM on April 28, 2008, the fortieth anniversary of its original airing.
Though the thriving posthumous Gould cottage industry is now a quarter-century old, there are still specimens of Gould’s work—including some important ones—not generally available. One of the most tantalizing bits of “lost” Gouldiana has always been How Mozart Became a Bad Composer, a short film that aired in the United States on April 28, 1968, on Public Broadcasting Laboratory, a magazine show of the National Education Television network (NET, the forerunner of PBS). As far as we can tell, that program was never broadcast again, and it seems to have been unavailable, even to Gould researchers, ever since.
Piyano çalan bir arkadaşım, beste yaparken piyanoyu kullanmak yerine müziği kafasında oluşturup doğrudan notaya aktarmayı tercih ettiğini söylemişti. Piyanonun mekaniği, düşünce şekillerini sınırlıyormuş. Ne güzel tabi, öyle bir seçeneği olması.
O sınırlayıcı olabilen mekanik, bir yandan insana ilham da verebilir aslında, zira kimi zaman sınırlamalar, kurallar, yaratıcılığı engellemek yerine tetikliyorlar.
Yaratıcılık bir yana, icrayı sınırlıyor tabi “mekanik” meselesi. İnsanlar müziği ifade şekilleri üzerine kafa yormanın yanında, enstrümanın mekaniğinin doğurduğu sorunları aşmak için de fiziksel antrenmanlar yapmak zorunda kalıyorlar, hatta belki kimi zaman, “güçleri” yetmediği için kafalarındaki müziği enstrümana dökemiyorlar. Acaba yeni teknolojiler, fiziksel eforlu antrenman gereksinimini azaltacak, ama müzikal ifade gücünü koruyacak, hatta arttıracak şekilde, insanin hareketlerini vb. okuyan enstrümanlar yaratacaklar mı?
Buraya birkaç kere örneklerini koyduğum Gould’un tarzı üzerine düşünüyorum arada. Beethoven çalsa nasıl olur diye merak etmiştim, hiç uymaz gibi gelmişti ona tarzı. Geçen buldum birkaç örnek, yorumları okurken şöyle bir şeye denk geldim:
Gould tries to remove everything theatrical.
He dont want to impress the audience with MOODS like everyone does. He want to impress with the melody itself
–aspirelwmi
Çok ilginç geldi bu yorum. Ben arada bir, bir gün piyano çalmayı öğrenirsem, kafamdaki “mood”‘u (halet-i ruhiyeyi) müziğe nasıl aktaracağımın falan hayalini kuruyordum, bu yorum başka bir kapı açtı…
[Mekanik kelimesini İngilizce'deki anlamıyla mı kullanmış oldum, yoksa girdi mi bu anlamı da Türkçe'ye? Girmediyse girsin diye kampanya yapıcam. Ya da varsa başka karşılığı, bilen söylesin.]
In the beginner’s mind, there are many possibilities. In the expert’s mind, there are few.
deyu bir Zen deyişi var. “Acemi, acemiliğinden ortada bir sürü olasılık olduğunu zanneder”, diye mi okumak lazım bunu, yoksa “usta, kartlaşmışlığından ortada sadece birkaç olasılık olduğunu zanneder”, diye mi? Zen’ciler ikincisini kastediyorlarmış.
Buraları boşladım, tozunu mu alsam, çöpe mi atsam?
“Türk marşı” denilegelmiş şeyi de içeren sonat bu K331. Şunu (1. bölüm) dinleyince “aman Glenn kardeş, ne yaptın?” diyor insan. Meğer soruyu sorduran yatub cevabı da hazırlamış.
Şöyle bir “oyun” vardı, görmediyseniz gidip biraz oynayın önce, anafikri anlayınca gelin, şu arkadaşın yorumunu okuyun:
Ok, so you see it’s a little moral game with a message that you discover for yourself. It’s pretty obvious what it’s going to be right from the beginning. I don’t really think that this game “works” in the sense that it doesn’t actually teach anyone anything, and it will never convince anyone to change their mind on the topic. That is, people come into the game having a preset idea on the topic, and the game just reinforces that. People sympathetic to the message will go “oh yeah” while people who don’t agree will think “this is stupid, it’s not like this”. Of course the movies of Micheal Moore et.al. are pretty much in the same boat or even worse.
I was thinking about what it would take to make a game that could actually change someone’s mind. It’s something I’ve always wanted to do and something I often think of. People are so pig headed, they have some retarded idea, and they can manage to see every bit of news in a way that just supports their preconception, and all the news that doesn’t reinforce their preconception they either just ignore or claim is lies. With games, in theory you can put them in the actual position of the thing they misunderstand, and make them actually make a decision, and perhaps they will see the logic of the decision that they disagree with.
One of the key factors to successfully teaching someone in this way is that you have to let them discover the connection to the real world issue themselves. If you show that this is a game about terrorism, or a game about global warming, or whatever - you’ve already lost. As soon as they see that issue, their head fills with their preconceived ideas, they presume that your game has some certain message, and they’re not going to convinced by anything they see. They begin judging the game based on how it fits their preconceptions - either they approve or they think you’re full of it - they no longer judge the scenario on its merits.
Instead, you have to present them with a purely logical or immersive situation in which they are making a decision based on either rational thought / logic (eg. if I do move X I get more reward than move Y) or their immersed emotions (eg. I need to save my character’s family). That is, they’re judging it as a fresh situation seperate from their memories and their political identity.
Once you achieve that, hopefully they can make the connection back to the real world issue. This is a tricky part, because if you’re too obvious about it, then they will see the hand in the machine and know they’ve been set up and reject the lesson, but if you’re too subtle they won’t see it.
Son Yorumlar